AK Parti dün, devir-teslim kongresini yaptı. Demokrasi partilerle işliyor. Parti cihazına doğrudan hükmedemeyen karizmatik siyasetçi, gündelik siyasetin değil tarihin ilgi alanına girer.

Erdoğan’ın altından “uçan halı” çekildi. Davutoğlu partiye, parti ona alışana kadar kısa da olsa sancılı bir intibak dönemi yaşanacak. Bütün fizikî ve psikolojik avantajlarını lider kültüne boca etmiş ve “tek adam” partisine dönüşmüş bir yapının kilit taşı yerinden çıkıyor. İktidar, istikrar ve medya üstünlüğü, bu binanın dağılmadan ayakta kalması için yeterli. Parti içinde yeniden oluşacak çelik çekirdeğin dışında kalanların “yeni arayışlara” girişmesi de muhtemel. Önümüzdeki altı ayda gündem, tek başına bu yüzden artan parti faaliyetlerinde, yani “kulis” adı verilen siyasî dedikoduların sayısında artış olacak…

Değişim veya değişim baskısı sadece AK Parti’ye özgü değil. Hemen sonrasında CHP kurultay topluyor. Birbiriyle kanlı-bıçaklı karı-kocanın aile çatısına benzeyen CHP’de, bu kurultaylar aile reisinin otoritesini pekiştirmesine yarıyor. CHP birbiri ile çelişen iki kimliği zorla bir arada tutmaya bir simbiyoz durumunu sürdürmeye çalışıyor. Simbiyozu sürdürecek bir yaşam ve çıkar alanı artık görünmüyor. Ya birinin çekip gitmesi ya da ikisi arasında yepyeni bir sentezin ortaya çıkması lâzım.

MHP’de durum çok farklı değil. Hatıraların, geçmişin ve alışkanlıkların oluşturduğu parti kimliği zaman içinde çözülür. Statükoyu sarsmak çok zor; üstelik muhalif söylem de geçmişin alışkanlıklarına sarılıyor, yeni bir yol açamıyor.

Öbür tarafta toplum derin bir alt-üst oluş yaşıyor. Parti kimliklerinin üzerine inşa edildiği toplumsal şartlar, beklentiler ve endişeler çok hızlı bir şekilde değişiyor. Siyaset, istikameti değişen toplumsal dalgaya uyum sağlamakta zorlanıyor.

“Üniversite kapısında bekleyen milyonlar”dan, “üniversite mezunu işsiz milyonlar”a geçişin yol açtığı sarsıntı bile tek başına yeni dinamikler hakkında bir fikir verebilir. AK Parti iktidarı, tıpkı önceki iktidarlar gibi bina dikerek üniversite kurduğunu zannetti. Her ilde üniversite binası var, ama üniversite eğitimi yok. Öğrenciler bilim, teknoloji ve piyasanın ihtiyaçları adına mübalağasız hiçbir donanım edinmeden beş yılı tamamlıyorlar. Daha önce üniversite kapısında bekleyen gençler bugün diplomaları ile piyasada bekliyorlar. Fiilen alamadıkları yüksek eğitim, becerilerini değil sadece beklentilerini yükseltiyor.

İslâmcılık öldü; bugün yükselen selefî radikalizmi, İslâmcıları bile hayrete düşürüyor. AK Parti artık radikal eğilimleri yumuşatma ve sisteme entegre etme özelliğini kaybetti. Yolsuzluk dosyaları, idealizmle beslenen genç nesillerin gözünde parti siyasetinin değerini düşürdü. Dikkat ederseniz AK Parti’nin yumuşak bir ideolojik omurga üretme yeteneği bile kalmadı. MHP’nin yıllardır yeni bir şey ilave edemediği milliyetçiliğin bugünün dünyasında ve Türkiye’sinde bir karşılığı yok. Kürt sorunu bölgesel dinamiklerin rüzgârına göre yönünü tayin edecek. Sona eren sadece sistematik şiddet. MHP dâhil bütün tarafların önüne, politika üretmeleri gereken devasa bir alan açıyor. PKK istese de terör üretemez; ancak bu durum politik gücünün azalması anlamına gelmiyor. Peki, neyle karşılık vereceksiniz? Soğuk Savaş döneminde kalan ulus devlet ideolojisiyle mi?

IŞİD (İD), bölgemizde derinlerde kaynayan kazandan “püf” diye yukarı sıçrayan bir hava kabarcığından ibaret. ABD ihtiyaç duyduğu düşmanı buldu. Bölgede bu “püf”e bakarak yeni ittifaklar ve dengeler kuruluyor. Kazan ise bizim ciğerimizde kaynıyor. IŞİD saflarında savaşan kaç genç vatandaşımız var? Neden gidiyorlar? Bu sorunun cevabı en çok MHP’yi ilgilendiriyor.

Politikacılar aksini düşünse bile siyaset ihtiyaçların, gelişmelerin sebebi değil sonucudur. Sebeplere eğilmeyen, sonuçları değiştiremezler. Parti kimlikleri kişisel siyasî rekabetin dar labirentlerinde tükenirken toplumun derinlerinden bambaşka işaretler geliyor. Merkezkaç eğilimlerin kuvvetlendiği, sarsıntıların arttığı bir dönemdeyiz. Yeni sorunlara yeni çözümler, çaresizlik için yeni umutlar, yeni zamanda yeni sözler lâzım.