Büyük bir heyecanla hepimizin takip ettiği bir süreç oldu. Kudüs krizi, Türkiye’nin son derece başarılı diplomasi hamleleriyle bugün yeni bir aşama giriyor. BM Genel Kurulu’nda, ABD’ye karşı kaç ülkenin Kudüs’ün yanında yer alacağını göreceğiz. Lakin asıl kritik nokta bu karardan sonra gelecek.

Türkiye’nin Kudüs stratejisinin tüm adımlarını gözden geçirelim önce.

1.

İİT’de oy birliği ile karar çıkartmak

ABD Kudüs’ü İsrail’in başkenti ilan ettiği gün, Cumhurbaşkanı Erdoğan telefona sarıldı ve diplomasi trafiğini başlattı. Rusya’dan, Fransa’da, Almanya’da Endonezya’ya kadar dünyanın önde gelen ülke liderleriyle görüştü.

Dönem başkanı olarak, İslam İşbirliği Teşkilatı’nı (İİT) İstanbul’da olağanüstü zirveye çağırdı. Burada en kritik konu, Doğu Kudüs’ü Filistin Devleti’nin başkenti olarak tanıma yönünde karar çıkartılmasıydı. Dünya devletleriyle bunu görüştü, herkes olumlu baktı. Sonunda katılan 48 ülkenin oy birliği ile son derece etkili bir karar metni çıktı.

2.

Konuyu BMGK gündeme getirmek

Türkiye İİT’den kararı çıkarttıktan sonra hemen BM nezdindeki diplomasi planlarına geçti. Konu Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne (BMGK) taşındı. Başvuruyu yapan Mısır BM Daimi temsilcisi oldu. Bu da Mısır’a oyun bozanlık yapmasın diye bir jestti.

Burada ABD’nin tasarıyı veto edeceği biliniyordu ama daimi 4 üye ile geçici 10 üyenin blok halinde ABD’ye karşı oy kullanacağı ve tek başına bırakacağı beklenmiyordu doğrusu. Buna hem İslam ülkeleri hem de ABD çok şaşırdı. ABD kararı veto etmekle kalmadı, bir de öfkeli ve tehditkar açıklamalar yaptı.

3.

BM Genel Kurul’unda karar çıkartmak

Türkiye veto olan kararı hemen BM Genel Kurulu’na taşıdı. ABD’nin Kore Savaşı’nda Rusya’ya karşı uyguladığı taktiği, bu kez Kudüs için ABD’ye karşı uygulamaya soktu. Genel Kurul’da üçte iki çoğunlukla bir karar alınırsa, Güvenlik Konseyi’nin kararları gibi geçerli olacaktı.

Bunun için Türkiye yine yoğun bir telefon diplomasisine başladı. Amaç 193 ülkenin, üçte ikisinin, yani 128 ülkenin Kudüs’ün yanında yer aldığını ilan etmesi. Bunun 57’si İslam ülkesi, geriye 71 ülke kalıyor. Güvenlik Konseyindeki blok karardan sonra bu sayıya kolayca ulaşılacağı tahmin ediliyor.

Siz bu satırları okunurken, BM Genel Kurulu’nda oylama yapılıyor olacak.

4.

Doğu Kudüs’te büyükelçilikler açmak

Türkiye daha BM kararı açıklanmadan, Filistin Devleti’nin başkenti olarak ilan edilen Doğu Kudüs’te büyükelçiliğini açacağını ilan etti. Sanırım diğer Müslüman devletler BM kararından sonra bunu ilan edecekler. Bu şu demektir: İsrail’in işgal ettiği topraklarda İslam ülkelerinin gelip elçilik açması. Tabi İsrail buna izin vermeyecek. Zira Kudüs’e gitmek için İsrail’den izin almak gerekir. Bu durumda ne olacak?

5.

BM’den Kudüs Barış gücü talep etmek

İsrail BM kararlarına hiçbir zaman uymadı. Ancak ABD’nin artık barış görüşmelerinde arabulucu olamayacağı gerçeği, 57 İslam ülkesinin oybirliği, BM Genel Kurulu’nda ABD’ye karşı üçte iki çoğunlukla Filistin’in yanında yer alınması sonrası durum eskisi gibi olmayacaktır.

Eğer BM İsrail’e asker göndermezse ya da gidecek askeri güç bulamazsa, bu kez Filistin Devleti’nin talebi ile İslam ülkeleri kendi aralarında barış gücü oluşturup duruma müdahale edebilir mi? İşte kritik nokta budur. Bunu da zamanla göreceğiz.

ABD’nin yeni güvenli strateji belgesi Kudüs’e yardımcı olacak

Başlığa şaşırmayın. Belgede Kudüs’le ilgili bir şey yok. Ancak “ben dünyanın patronuyum. Her şey benim çıkarıma uygun olsun. Ekonomik çıkarlarımı korumak için ordu gücünü kullanırım. Rusya, Çin, İran, K. Kore benim için tehdit. Dünyada ABD’nin gücünü arttıracağız” gibi sözlerin olduğu bir belgeye, herkes tepki verir. Nitekim BMGK üyesi Çin ve Rusya en yüksek dozdan tepki verdiler bile.

Eminim ki, ABD ile arası çok bozuk olan diğer BMGK üyeleri, İngiltere ve Fransa da durumdan son derece rahatsız. Zaten ABD, AB/NATO ilişkileri kötü. Bu durumda ABD ile sorunu olan kim varsa, son strateji belgesinden sonra daha da öfkelenmiştir. Bu durumda Kudüs krizini fırsat bilip, ABD’ye ders vermek isteyen çok olacaktır.

Nitekim ABD’nin BM Daimi temsilcisi Nikki Halley, BMGK’de alınan kararı hakaret kabul etmiş, genel kurulda aleyhlerine oy vereceklerin ‘isimlerini not edeceğiz’ diye tehdit etmişti. Bu bile ters tepebilir.

Türkiye maşallah çok iyi bir diplomasi yürütüyor. Bir de medya, kamu diplomasi, global sivil örgütler, düşünce kuruluşları gibi ‘soft power’ güçlerimiz olsaydı ve tüm dünyada kamuoyunu etkileseydi ne muhteşem olurdu değil mi? O da bir gün olur inşallah.