Çevremizde olup bitenleri anlamlandırmaya çalışırken, bunlara nereden bakmalı ve nasıl bir anlam yüklenmesi gerektiği konusunda, dağınık kafa ve zihinsel yapıya sahip insanlar olduğumuz kolaylıkla fark edilir.

Çünkü toplumsallaşma sürecinde, kendi mahallemize ait  değer ve algılamalardan payımıza düşeni kâfi derecede alırız. Fakat yaşam alanlarımızın genişlemesiyle birlikte sosyal çevrenin sürekli farklılaşmasından kaynaklanan, olup biteni anlamlandırma sürecinde yüzergezer tutum, tavır ve davranışlar sergileriz.

İnsanın kutsal olduğu inanç ve anlayışına sahip olan bir toplumun bireyleri olarak: "İnsanın eşref-i mahlukat olduğu" algısına ve anlayışına “evet” deriz. Fakat kendi mahalle ve düşünce dünyamızdan olmayan insanlar için ise, bu konuda düşünme payı bırakarak dudak  altından “evet” deriz.

İnsanın kendisini de “eşref-i mahlûkat” olarak algılamasına elbette evet demek gerekir. Yani kendisini ünsiyet olarak konumlandırdığı yer ve olup biteni anlamlandırma biçimini yansıtan tercihlerini de saygıyla karşılamak gerekir. Bu onun bireysel tercihi...

Ancak bireyin kendisini konumlandırma ve anlamlandırması "Kültürel Aktarım" dan devşirilen algısal bir durumdur. Dolayısıyla sosyal çevre, kendi değer yargılarına ait bakışları bireye benimseterek onu belli bir perspektiften bakmaya zorlar. Sosyal çevre bireyden, oluşturduğu düşünsel dünyaya ait zihinsel anlamlandırmalara uygun fonksiyonlar gerçekleştirmesini ister.

Şimdi vurgulayalım, İnsanların yaşam ve yaşama dair felsefi nitelikteki dünya görüşleri, genellikle siyah ve beyaz gibi birbirinden ayrışmış fanatik bakışlı dış yansımalarla da kendisini görünür kılmaya yönelir.

Bu görünürlük ise, bizi herhangi bir şekilde ötekini algılamaya yönelik hakkaniyet ölçülerinden uzaklaştıran değerlendirmelere yöneltebilir.

Bu nedenle karşı mahalleden olana yönelik tutum ve davranışlarımızda, onu anlama çabası sergilemeliyiz. Ki olur ya, bizimle aynı pencereden bakmayan ve aynı dünya görüşüne sahip olmayan insanları ötekileştirmekten kaçınmış oluruz.

Anadolu’ya yüz elli yıl öncesinden baktığımızda, dönemin tüm olumsuz koşullarına rağmen fiziki farklılıklara dayandırılabilecek  nitelikler ayrışmış mahalleler hariç insanlar arasında zihinsel ve düşünsel ayrışmanın günümüz kadar net ve açık bir biçim göstermediğine şahit oluruz.

Çünkü yüz elli yıl öncesinin farklı mahallelerine mensup Anadolu insanlarının fiziksel ve zihinsel dünya bakışları daha çok eşref-i mahlukat anlayışıyla işlemekteydi. Bu nedenle de kendisi dışında kalanları ötekileştirmekten kaçınan bir yapı sergilemekteydiler.

Dolayısıyla kendisinin ve ötekinin doğrusuna ilişkin düşünceleri konusunda dikkat edilen hedef ayrıştırma değil bütünleştirme idi. Dönemin tüm toplumsal kesimleri için öncelikle siyah-beyaz benzeri çizgisel ayrımlardan azami derecede kaçınma öncelikli amaçtı. Asgari müşterekler üzerinden de bütünleşme hedeflenirdi. 

Oysa bugün, toplumun  dünyaya bakışında oluşturulan zihinsel ayrışmanın giderek yaygınlaştığını müşahede etmekteyiz. Tarihsel süreçte aynı mahalleye mensup olan bireylerin bile, bugün fiziksel olmasa da zihinsel olarak kesin çizgilerle birbirinden ayrışan nitelikler  taşıyan yaşam ve düşünce tarzları geliştirdiklerini gözlemlemekteyiz.

Günümüzde; tarihsel, fiziksel ve düşünsel olarak aynı mahallenin mensubu olan Anadolu halkı, sürekli olarak farklı düzlemler üzerinden ayrışmalarını temellendirme çabasındadır. Varoluşlarını da bu temellendirmeler üzerinden anlamlandırmaya çalışmaktadır.

Tıpkı günümüzde yaşanan Kürt ve Türk ayrışmasının devlet uygulamalarıyla oluşturularak çeşitli niteliklerle aynı mahalleye mensup olan bu insanların duygusal ve zihinsel olarak birbirlerinden farklılaşmaya başlamaları gibi.

Bu durum ise ayrışmanın da ötesine geçerek sürekli olarak birbirinden uzaklaşmaya yol açmaktadır. Herkesin olup bitene sadece kendi mahallesine ait tepkiler vermesi fiziki ayrışmaya yol açabilecek nitelikteki zihinsel ayrışmanın ne kadar derinleştiğinin göstergesi olarak alınabilir.

İnsanlarımız öncelikle bu noktalarda oluşan kafa karışıklıklarının ortadan kalkması için çaba harcamalı. Yoksa zihinsel olarak bir kesimde başlayan bu ayrışma ileriye dönük süreç içinde, toplumu içinden çıkılmaz virajlara sürükleyebilir.

Velhasıl-ı kelam, konu derin ama söylenebilecek anlaşılabilir bir durum da var ortada.

Günümüzde insanlar arasında oluşturulan bu ayrışma sonucunda, her mahallede “bana dokunmayan yılan bin yaşasın” anlayışını giderek öne çıkarmaktadır. Ve dolayısıyla da bugün hangi mahallenin kanayan yarasına dokunuluyor sa sadece onun bağırdığının görüldüğü bir ortam oluşturulmuştur.

İşte bu nedenle günümüz Türkiye’sinde olup bitene kendi mahallemizden değil, ortak mahalleden veya karşı mahalleden bakmak daha sağlıklı olup, oluşabilecek her türlü sorunun çözümüne katkı sunan bir tavır olacaktır. Çözüm için bu yaklaşım biçiminin benimsenmesinin daha doğru olacağı aşikardır. Yani kendimiz için istediğimiz şeyi öteki için isteme cesaretini göstermeye bağlıdır çözüm.

Ancak böyle bir düşünce yapısıyla karşı mahalleye bakabilirsek, olup bitenler karşısındaki dağınık kafa ve düşünsel yapımızın düzenli ve sağlıklı bir şekilde işlemesine yardımcı oluruz.

Sonuç olarak, aynı havayı teneffüs ettiğimizi özümsemek gerekir ki, her mahalleye mensup  olanlara yönelik bakışı anlamlandıran eşref-i mahlukat  anlayışı yerini bulsun.

Doğru mahalleden bakıp düşünmesini bilene…