Sayın Kılıçdaroğlu ve Bahçeli kendilerinden beklenenin ötesinde bir performansa imza attılar.  Cumhurbaşkanı adayı olarak Ekmeleddin İhsanoğlu ismi üzerinde uzlaştılar.  CHP ve MHP aldıkları bu kararın arkasında durabilirlerse, Türkiye’de siyasal ve kurumsal yaşamının dönüşümüne ve yeniden yapılanmasına hesap bozan bir etkide bulunabilirler.  

Öncelikle kimlik siyasetinden gelenlerin bir seçime uzlaşma içinde girmeleri alışık olduğumuz bir şey değil. Bizim kurtarıcının başka bir kurtarıcıya tahammülü yoktur, kitabında uzlaşma yazmaz. O yüzden kimlik siyasetinde esas olan çatışma oldu hep.

Etnik kültüre dayalı da olsa siyasal birliğin geleneksel güçler ayrılığı temelinde sürmesi ilkesi, bugün açık bir tehdit altında. Sistem AKP elinde parti hegemonyasına dayalı bir rejime doğru sürükleniyor. R.T.Erdoğan liderliğinde AKP, Sünni çoğunluğun değerlerini temsil üzerinden bütün ipleri kontrol altında tutabileceği bir başkanlık sistemine sistemi taşıdığında, muhalefet partilerine sistemi meşrulaştırıcı birer figüran rolü düşecek. Kimlik üzerinden muhalefet edenlerin asıl kötüye karşı mevzilerini koruyacak bir uzlaşı arayışına girmeleri bu yüzden.

Cumhurbaşkanlığı seçimini kritik hale getiren de bu. Sistem parlamenter rejim içinde mi kalacak, yoksa ne olduğu belirsiz bir başkanlık sistemine doğru mu sürüklebecek?

R.T.Erdoğan egolarını aşamayan CHP ve MHP liderlerinin kendilerine biçtiği rol içinde hareket edeceklerini umuyordu. Ama Sayın Kılıçdaroğlu ve Bahçeli yetişme tarzı ve aldığı sorumluluklar bakımından muhafazakâr kanadın yakından tanıdığı ve sempati duyduğu, fakat öte yandan laiklik konusunda belirli duyarlılığı da olan, parlamenter sistemin daha fazla eğilip bükülmesine izin vermeyecek bir ismi aday göstererek AKP liderinin oyununu bozdular. Ortaya koydukları bu performans ve ileri görüşlülükle ile bizi şaşırttılar.

Durumun kötüye gittiği apaçık ve kritik bir aşamadasınız. Duruma müdahale edecek elverişli bir araç arıyorsunuz.  Hata yapma gibi bir lüksünüz de yok. Seçeceğiniz araçta ne ararsınız? Aracın amaca uygun olmasını, kullanışlı ve hayata geçirilebilir olmasını ve nihayet güvenilir olmasını değil mi?

Öyleyse bakalım. Öncelikle aday amaca uygun mu?

Aldığı eğitime, kendisini yakından tanıyanların belirttiği kişilik özelliklerine, geçmiş başarı ve kariyer öyküsüne baktığımızda;  gerçektende Ekmeleddin İhsanoğlu parlamenter sistemin daha fazla tahrip edilmesine izin vermeyecek bir aday. Karmaşa ve çatışma içindeki bölgenin sağlıklı yeniden yapılanmasına bilgisi ve ilişkileri ile katkıda bulunabilir. Türkiye’nin bölgede yeniden belirli bir itibara sahip olmasını sağlayabilir. Türkiye’de iç huzurun yeniden tesis edilmesinde rol üstlenebilecek bir özelliği var. Bunun için ihtiyaç duyduğu bilgi, birikim ve deneyime de sahip görünüyor.

Peki, Sayın İhsanoğlu Cumhurbaşkanı olabilmek için gerekli asgari oyu alabilir mi, mevcut koşullarda başarıyı yakalayabilir mi?

Bu soruya “evet” cevabı verilebilir. HDP-BDP çizgisini bir tarafa bırakın, AKP den adaya gelecek oylar ile adayın arkasında duran ve ileride durabilecek partilerin (MHP, CHP, BBP,DSP ve SP ) tabanından AKP adayına kayabilecek oyların kafa kafaya geleceğini farz edin, yerel seçimlerdeki oy dağılımını göz önünde tutarak ne sonuca varırsınız?  Sayın İhsanoğlu ile AKP’nin göstereceği aday bir iki puan önde ya da arkada alacakları oy oranı ile birinci turu geçerler. Yani Sayın İhsanoğlu tercihi muhtemelen seçimi ikinci tura taşıyacak. Muhtemelen birinci turda Cumhurbaşkanı olmak için gerekli asgari oyu hiçbir aday alamayacak. Türkiye’nin siyasi alanındaki mevcut parselasyonuna bakarak varabileceğimiz sonuç bu.

 Tabi İktidar partisinin adayının yarışın başında sahip olduğu belirli bir avantaj da var. O nedenle seçimin ikinci tura kalmasını Sayın İhsanoğlu’nun kâğıt üzerinde ulaşabileceği en iyi sonuç olarak görmek lazım.

AKP adayının R.T. Erdoğan değil de mevcut Cumhurbaşkanı Sayın Gül olması bu iktidar partisi adayının işin başında sahip olduğu avantajı nasıl etkiler?  AKP kurmaylarının bugünlerde aralarında tartıştıkları konu da bu olsa gerek.  R.T. Erdoğan’ın AKP tabanından aldığı güçlü destek avantajıdır, ama kutuplaştırıcı dili Sayın İhsanoğlu karşısında bu tabandan oy kaybettirebilir. Sayın Gül, R.T. Erdoğan kadar karizmatik değil bu doğru, ama Sayın İhsanoğlunun yumuşak, demokrat, kucaklayıcı dili karşısında, AKP tabanında ikinci turda ortaya çıkacak oy kaybını önlemede R.T.Erdoğan’a göre daha başarılı olabilir.  Bu riski R.T. Erdoğan’ın nasıl değerlendireceği, AKP adayının kim olacağını önümüzdeki günlerde belli edecek.

Birinci tur seçimden sonuç alınamazsa ne olur?

1.       AKP adayı, ikinci tur seçime karizması çizilmiş olarak girer. Aday R.T. Erdoğan olduğunda bunun AKP tabanındaki olumsuz etkisi daha da büyük olacaktır.

2.       Birinci turda rüştünü ispatlamış, kendini kabul ettirmiş bir İhsanoğlu ikinci turda muhtemelen birinci turdan daha fazla oy alacaktır.

3.       HDP oylarının adaylara nasıl dağılacağı, ikinci tur seçiminde belirleyici rol oynar. 

Görünen o ki birinci tur seçimden sonuç alınamadığında, 2015 genel seçimlerinde alacağı oyu da yakından etkileyecek hayati bir karar vermek durumu ile karşı karşıya kalacak HDP ikinci turda. AKP’nin çözüm sürecini işleten parti olduğu algısı nedeniyle BDP’ye oy veren Kürtlerin en azından bir bölümü, adaylarının yarıştan koptuğu ikinci turda AKP adayına oy verebilirler.  İkinci turda Sayın İhsanoğlu’nu destekleme kararı alırsa, HDP bunun önüne büyük ölçüde geçer.

HDP ikinci turda AKP’ye açıktan destek verirse, bundan kamuoyu iki sonuç çıkarır: Ya HDP çözüm sürecinde AKP’nin ortaya koyduğu performanstan memnundur, ya da AKP ile HDP arasında seçim sonrası çözüm süreci ile ilgili bir anlaşma yapılmıştır. Böyle bir algı hem BDP içinde hem de bütünleşmeye çalışılan sol kesim ile BDP’liler arasında ciddi sorunlara, hatta kopuşlara yol açar.

O nedenle HDP Cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci tura kalması halinde Sayın İhsanoğlu’na muhtemelen ya destek verecektir, ya da tabanını serbest bırakma yolunu seçecektir. Tabanını serbest bırakması halinde bile kendi içinde yaşayacağı tartışma ve çatışmalar 2015 genel seçimlerinde ortaya koyacağı performansı zayıflatacak bir etki yaratabilir. Seçimin ikinci tura kalması halinde HDP’nin takınacağı tutumun, hem Türkiye için hem de kendisi için hayati bir önem kazanacağı ortada.  

Buraya kadar  yaptığımız analizde CHP ve MHP’nin ortak aday tespitinin hem amaca uygunluk, hem de gerçekleşebilirlik bakımından yerinde bir tespit olduğunu gördük. Peki, Ekmeleddin İhsanoğlu tercihi aynı zamanda güvenilir mi?

İşte işin bu tarafı biraz karışık!

CHP’nin özellikle de MHP’nin kanına dokunabilecek, HDP’nin ise elini rahatlatacak bir duruşu var aslında Sayın İhsanoğlu’nun. Kariyer geçmişine, başarı öyküsüne baktığımızda etnik milliyetçiliğin dar kalıpları içine sığmayacak İslami bir duyarlığa, aynı zamanda bu duyarlılıkla uzlaştırabildiği laik bir duruşa sahip Sayın İhsanoğlu. Bu duyarlık ve duruş CHP ve MHP’nin ideolojik yapısı ile pek de örtüşmüyor. Asıl sorun da burada!  

 Zamanında siyasi birliğin alışıla geldiği gibi “Türklük” temelinde değil de “vatandaşlık” temelinde örülmesini öngören bir anayasa taslağının hazırlanmasına katkı vermiş Sayın İhsanoğlu.  Sünni İslam’ın Kemalizm ile harmanlaşması içinden yükselen yeni muhafazakârlığın sorgulanmasına kapı aralayabilecek bir düşünsel alt yapısı var ortak adayın. R.T. Erdoğan’ın kamplaştıran, kutuplaştıran, ötekileştiren bir dil kullandığı yerde,  İslami duyarlılık içinde bütün kimliklerin barış içinde yaşayabileceği siyasi bir birlik özlemine vurgu yapabilir Sayın İhsanoğlu. Uzlaşmayı, kardeşçe birlikte yaşamayı öne çıkarabilir. Böylece çözüm sürecine yeni bir ivme de kazandırabilir. Seçimi kazandıracak moral güç de bence buradan gelir.

Sayın İhsanoğlu bu yolda ilerlerken kendisine umut bağlayanlar ters köşe olurlar mı? CHP’nin ulusalcıları, MHP’nin şahinleri Sayın İhsanoğlu’nun performansını ne ölçüde içlerine sindirebilirler?

İşte burası meçhul, yaşayıp göreceğiz.