CHP Kongresi’nde yapılan tartışmaların gündelik polemik dilinin sınırlarının ötesine geçememesini eleştirirken, partinin önünde duran ideolojik ve politik sorunların farkında bile olmayan bu anlayışın bizatihi kendisinin ciddi bir başka soruna işaret ettiğini belirtmek gerekir. Partinin bugün ‘bireye’ ‘topluma’ ve dünyanın yaşadığı sorunlara ve değişme eğilimlerine yani geleceğe dönük bir ‘problematiğinin’ olmaması, bunları tartışan bir ‘düşünce topluluğunun’ aydınlar grubunun mevcudiyetinin yokluğu başlı başına büyük bir problemdir.

“CHP’liler ‘bu konulardan size ne, CHP’yi tartışmayı bırakıp, kendi işinize bakın’ diyemezler! Çünkü bu satırların yazarı da, bu meseleleri ele alan birçok kişi gibi ‘demokrasileri iktidarı olan rejimler değil muhalefeti olan rejimler’ diye tanımlamayı doğru bulmaktadır.”

DEMOKRASİ VE MUHALEFET

Ana muhalefet partileri, sadece muhtelif siyasi partilerin üzerinde değil aynı zamanda iktidar partileri üzerinde de yönlendirici baskı yapabilen partiler oldukları zaman demokratik rejim daha dinamik bir şekilde toplumsal talepleri siyasal sisteme yansıtarak icraat üretmek durumunda kalacaktır. Bir anlamda ana muhalefet partileri, demokratik rejimlerin temel aktörlerindendir.

“CHP’nin üzerinde durduğum sorunları partiyi halktan uzaklaştırdığı, dar bir alana sıkıştırdığı için, bu partinin içinde bulunduğu durumu aşması önemlidir. Bu sebeple de muhtemel çıkış yolları var mıdır sorusunu sorarak alternatifler üzerinde durmak, bunları tartışmak gerekmektedir.”

Birinci ihtimal; CHP’nin geleneksel ‘aydın/bürokrat’ partisi olarak Tek Parti mirasını 27 Mayıs militarizmine dayandırarak sürdürmesidir. Bu siyaset anlayışının bugünkü CHP’nin eklektik anlayışına uygun hatta bir derece üstünlüğü olduğu dahi iddia edilebilir çünkü kendi içerisinde tutarlılığı olan bir dünya görüşüne ve zümresel/sınıfsal bir temele sahiptir. Fakat bu anlayışı daha önce Turan Güneş-Ecevit daha sonra Baykal- İsmail Cem aştıkları için bütünüyle ona dönmek daha geriye gitmek anlamına gelir ki bu siyasetin günümüz dünyasına söyleyecek fazla bir şeyinin kaldığını ifade etmek zordur. O halde CHP’nin eskiye dönüşünü savunanların, bunun çağımız sorunlarına karşıt bir yerde durmak anlamına geleceğinden bir ‘alternatif’ olduğunu ama ‘çıkış yolu’ olmadığını görme zorunluluğu vardır.

İDEOLOJİ VE DÖNÜŞÜM

İkinci alternatif; CHP’nin ‘milli egemenlikçi’ ‘bağımsızlıkçı geleneğe’ dayanarak çağdaş toplum sorunlarına yani kalkınmaya, sosyal bütünleşmeye, demokrasiye dair yeni toplumsal ittifaklar kurmaya dönük bir tarih yorumu, bir sosyal politika anlayışı, bir uluslararası ilişkiler perspektifi geliştirmesiyle ilgilidir. Açıktır ki bu yaklaşım CHP’yi Gazi Paşa’nın bağımsızlık ve milli egemenlik çizgisinde geleceğe yönelten bir ‘yerli çıkış yoluna’ götürebilir. Bu meselelerin farkında olarak ortaya konulacak teorik tartışmalar, sadece CHP’nin yenilenmesini sağlamakla kalmaz, Türk siyaseti için de yeni açılımlar getirebilir. Bu adımın atılması için atılması gereken iki adım vardır: Birincisi CHP’nin sivilleşmesi ve partinin toplumsal temellerini aydın/bürokrat ya da mezhep/etnik eğilimlerden uzak bir biçimde sivil taleplere dayandıracak dönüşümü gerçekleştirmek; ikincisi ise bunun ideolojik çerçevesini inşa edecek çalışmaları yapmaktır.

Üçüncü alternatif, CHP’nin çağımızda Batı’da birçok örneği bulunan ‘sosyal demokrat’ bir parti haline gelmesidir. Bunun da öyle kolay olmadığını ‘haydi sosyal demokrat olalım’ demekle mümkün olmayacağını bilmek lazımdır ki burada Batı’da sosyal demokrat hareketlerin yaşadığı sorunları da ayrıca tartışmadan böyle bir çıkışın başarılmasının zor olduğu da belirtilmelidir. Şimdi soru şudur; Bugün CHP bunlardan hangisini yapabilir?