Türkiye, hem içeride hem dışarıda bazı çevrelerce, Beşşar Esad rejiminin, halkını katletmesinin önüne geçmek için adeta Suriye’ye tek yanlı askerî müdahaleye zorlanıyor gibi. Rejimin askerleri ile muhalif gruplar arasındaki çatışmalar ise, Türkiye sınırının hemen yanı başında bir süredir yoğun olarak sürüyor. Suriye’den kaçan binlerce sığınmacı, Türkiye tarafında kurulan çadır kentlerde barınırken bu sığınmacılara her gün yenileri ekleniyor. Bu gelişmeler ışığında bir süredir ortaya atılan iddialar; Türkiye’nin Suriye muhalefetini, Esad’ın güçlerine karşı silahlandırdığı ve sığınmacı sayısı çok artarsa, bu kişileri kendi topraklarında tutmak amacıyla tampon bölge kurulmasına destek verdiği yönünde.

Türkiye her iki iddiayı da yalanlıyor. Benim Ankara’da yaptığım nabız yoklamalarına göre ise, Türkiye, rejim muhalifi Hür Suriye Ordusu’nu (HSO), en azından şimdilik, ne eğitiyor ne de silahlandırıyor. Zira, Ankara, bu faaliyetine karşılık gerek Esad’a destek veren İran gerekse Suriye rejiminin, Türkiye’ye karşı PKK’yı daha da kışkırtacağı endişesini taşıyor. Bir yandan da Ankara, Suriye muhalefetinin silahlandırılması ve eğitimi konularında, ABD’nin politikalarını yakından izliyor. Bu aşamada, ABD, muhalefeti, Esad’a karşı etkin savaşmaları için silahlandırmaktan ve eğitim vermekten yana değil. Çünkü, Suriye muhalefeti, örneğin, Libya’dakinden farklı olarak örgütlenmiş değil. Washington, dağınık yapıdaki muhalefet hareketine vereceği silahların, bu hareket içinde ortaya çıkabilecek bir çete savaşında kullanılabileceği endişesini taşıyor.

Gerek Türkiye ve ABD gerekse kendilerine destek veren ülkelerin endişelerini gidermek için olsa gerek, muhalefetin sözcüsü olarak kabul edilen Suriye Ulusal Konseyi (SUK) geçen hafta perşembe günü yayımladığı bildiride, nerede olduğunu açıklamadığı bir Askerî Büro kurduğunu ilan ediyordu.

SUK açıklamasında şöyle deniyordu:

“Suriye’deki çatışmalarda meydana gelen hızlı gelişmeler ışığında ve artan silahlı direnişin örgütlenmesinin çok önemli olduğu bilinciyle, gerek HSO gerekse SUK’un kapasitesinin güçlendirilmesi gerekliliği ortaya çıkmıştır. Silahlı muhalif grupların, tek bir komuta merkezinde izlenmesi, örgütlenmesi ve birleştirilmesi, savunma görevlerinin tanımlanması amacı ve bu grupların, Suriye devriminin genel stratejisi çerçevesinde SUK’un, siyasi yönlendirmesi altında faaliyet göstermeleri için bir askeri büro kurulmuştur.”

SUK’un, Askerî Büro’nun Türkiye’de kurulması yolunda talebi olduğu yolundaki iddialar, gerek Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu gerekse hafta sonunda İstanbul’da biraraya geldiği SUK temsilcileri tarafından yalanlanmıştı. Aslında Suriye muhalefetinin, Türkiye’den talebini önce sızdırıp, nabız yokladığı sonradan da yalanladığı tahminini yapmak zor değil.

Suriye muhalefetinin, tek bir çatı altında örgütlendiği açıklaması, uygulamada ne derece hayat bulacak onu zaman içinde test etmek gerekiyor. Ancak, ABD’nin, ancak iyi örgütlenmiş bir Suriye muhalefet hareketini, silahlandırıp eğitim vereceği yolunda bana bilgiler geliyor. Ama bu yöndeki faaliyetin Türkiye’de olmayacağı kesin gibi. Bunun birinci nedeni, Türkiye’nin, Suriye ve İran kaynaklı PKK endişeleri iken diğer nedeni, Washington’un, basının gözünden hiçbir şey kaçmadığı için Türkiye’nin iyi bir seçenek olmadığı düşüncesi. ABD’nin, Suriye muhalif hareketini, karar verirse eğer, basın sansürünün yoğun olduğu Irak gibi ülkelerde silahlandırıp, eğitim vermesi olasılığı ağır basıyor.

Türkiye’nin, sığınmacıları Suriye içinde tutmak amacıyla bu ülke topraklarında tampon bölge kuracağı yönündeki haberler de Ankara tarafından yalanlanıyor. Tampon bölge kurulması, söz konusu ülkenin onayını da gerektiriyor. Suriye buna izin vermeyeceğine göre, dönemin Cumhurbaşkanı Turgut Özal’ın, 1991 Körfez Savaşı’nda, Iraklı mültecilerin Türkiye topraklarına girmeden Irak içlerinde tutulması amacıyla yaptığı gibi gerek BM Güvenlik Konseyi gerekse Uluslararası Kızılhaç Örgütü’nden karar çıkarttırmak gerekiyor. Bu iki kuruluştan karar çıkartıldığını varsayalım, Suriye’nin, bu kararlara misilleme olarak envanterindeki Scud gibi füze ve kimyasal silahlarla yanıt vermeyeceği ne malum.

Türkiye’nin, Suriye’ye müdahale anlamına gelebilecek tampon bölge endişesi de Suriye füzelerine muhatap olma riskinden kaynaklanıyor.

Suriye Ulusal Konseyi ise, gerek Ankara gerekse Esad rejimine karşı kendisine destek veren ülkelerin, silahlandırılmaları halinde kendi içlerinde çetevari bir çatışmaya girecekleri ve silahların yayılmasına hizmet edecekleri endişelerine karşı 1 mart tarihli bildirisinde, taahhüt niteliğinde şu bilgilere yer veriyordu;

“SUK, silahların yayılması gibi ortaya çıkabilecek kaosu da önleyecektir.”

Diğer yandan, Suriye halkına yardım ulaştırmak için insani yardım koridoru açılması için de Esad rejimine baskı yapılması gerekiyor. Bu ülke yönetiminden bağımsız açılacak koridor, gözü dönmüş Esad güçlerinden gelecek füze misillemesi riskini taşıyor. Nitekim, Başbakan Erdoğan da dün yaptığı konuşmada, insani yardım koridorlarının derhal açılması için Suriye rejimi üzerinde baskı oluşturulması çağrısında bulunuyordu.

Esad rejiminin, askerî girişim, tampon bölge ya da insani yardım koridoru açılması gibi topraklarına yönelik bir müdahaleye, envanterindeki füze ve kimyasal silahlarla misillemede bulunmayacağının garantisi yok.

Jale, kırılgan grupların sesi oldu

Jale Ersoy ile gazetecilik mesleğine aşağı yukarı aynı yıllarda başladık. Ancak, Jale, bir süre sonra mesleği bırakıp, ABD’nin Ankara’daki büyükelçiliğinde siyasi danışman olarak göreve başladı. İyi de yaptı, Türkiye’deki insan hakları ihlallerinin azaltılması, gayrı Müslim ya da Müslüman tüm baskı altındaki gruplarının durumlarının iyileştirilmesi için çaba harcadı.

Jale, elçilikte 25 yıl çalıştıktan sonra emekli oldu, kendisine yeni hayatında başarılar diliyorum.