Bütün dünyada dolar son zamanların en zayıf durumundayken ve diğer paralara karşı sürekli değer kaybederken, bizim paramız karşısında şaha kalktı. TL’nin 6.85’e çıpa atmış görüntüsü bir çırpıda yerini 7.30’a terk ediverdi. 

Borsa İstanbul’da da büyük düşüş, adeta bir çakılma yaşanıyor.

Manzara bu.

Nereden çıktıysa, birileri, sosyal medya üzerinden “Berat Albayrak’ın yanındayız” mesajlarını devreye soktu.

Önce bunu ‘tersten vole’ bir çıkış, aleyhinde sonuç almak amacıyla dikkatler Berat Albayrak’ın üzerine çekilmek isteniyor sandım, değilmiş. Mesaj yağmurunu başlatanlar arasında Berat Albayrak’la bakanlar kurulu sıralarında yan yana oturanlar, genç bürokratlar ve her durumda iktidarı destekleyen medya mensupları bulunuyor.

Hazine ve maliye bakanına gerçekten sahip çıkıyorlar.

Berak Albayrak’a dokunulamaz

Tuhaf bir durum bu.

Bence heyecanlanmalarını, telaşa kapılmalarını gerektirecek bir durum söz konusu değil. Bakan Albayrak’ın konumunun dayanışmaya ihtiyaç duymayacak kadar sağlam olduğuna inandığım gibi, bunun böyle olduğunu en iyi bilenlerin de “Berat Albayrak’ın yanındayız” mesaj dalgasını başlatanlar olduğunu sanıyorum.

Ekonomiden sorumlu bakana dokunulmaması için birden fazla sebep var.

Uygulanan ekonomi politikasının ve ekonomik gidişi de etkileyen genel politikaların sorumluluğunu tek bir bakana mal etmek yanıltıcı olur. Devlet yönetiminde görev alanların ortak sorumluluğu vardır. Bakanlar kurulunda, -turizm, sağlık ve ticaret bakanları gibi- ekonomiden anladığı muhakkak isimler var. Bir yanlışlık gördüklerinde o isimlerin itiraz etmesi beklenir. 

Hiçbirinin bugüne kadar ekonomik gidişe itiraz ettiklerini işitmedik.

Berat Albayrak’ın koltuğunu kaybetmesinin düşünülemeyeceğine inancımın ilk sebebi bu.

Bürokrasi ve medya boyutu da var

İkinci sebep de önemli: Doların TL karşısındaki değerinin her artışında kamuoyu bu gelişmeyi algılamaya çalışırken, devleti yönetenlerden gelen açıklamalarda iç sebep yer almıyor. Yerli ve milli suçlu arayışı hiç olmadı, şimdi de yok. Sürekli, hemen her durumda,“Ülkenin önünü kesmek için ‘yabancı eller’, ‘dış güçler’, ‘faiz lobisi’ ve ‘Türkiye düşmanları’ ekonomiyi kullanıyor” iddiası dile getiriliyor.

Dün, bakanı sevenler mesajlarıyla kendisine destek verirken, birkaç bakan yine aynı türden suçlamalarla kamuoyu karşısına çıktı. Cumhurbaşkanı yardımcısı Fuat Oktay şu açıklamayı yaptı sözgelimi: “Faiz lobilerine ve döviz kuru üzerinden manipülasyon yapmak isteyenlere inat ekonomimizin ve sanayimizin çarkları salgın döneminde dönüyor ve güçlü şekilde dönmeye de devam edecektir.”

Böyle bir durumda bakanın harcanacağını düşünmek için saf olmak gerekir.

“Surda gedik açmak” anlamına gelecek bir davranış bugünkü yönetimden beklenemez.

Ayrıca Berat Albayrak sıradan bir bakan da değil, başka bakanlardan ileride özellikleri olduğu biliniyor. Kendisinin bürokraside, iş dünyasında ve özellikle medyada ciddi bir ağırlığı var. Mesaj yoğunluğu da buna işaret ediyor zaten. 

Devlet kurumlarında onun güvendiği kişiler görev başındalar. Medyada kimlerin yazıp kimlerin yazmayacağı, televizyon tartışmalarına kimlerin çağrılıp kimlerin çağrılmayacağı konularında da onun ağzına bakıldığı söylentisi yaygın. 

Berat Albayrak’ın hükümetten uzaklaştırılması, bir kiremitin çatıdan düşmesi basitliğinde bir sonuç vermeyecek, dengeleri bayağı sarsacaktır.

Kolayca razı olunacak bir gelişme değildir bu. 

Heyecana ve telaşa hiç gerek yok.

Normal olmayan bir ortamdan geçiliyor

Peki ne olacak?

Normal bir ortamda böyle bir sorunun sorulmasından daha abes bir şey olamazdı. Ekonominin kendi kanunları, onlara dayalı kuralları var ve bunu sadece bir dönem  ekonomi dersi almış olanlar da bilir. 

Mesela arz-talep kanunu. Suni talepler yaratarak o kanunun etrafından dolaşabilirsiniz; mesela atıl duran konutların satışını sağlamak için kredi faizlerini düşük oranlara çekerek talebi artırabilirsiniz; ancak bu uygulamanız pek çok soruna yol açacaktır.

Serbest piyasa kurallarını umursamayıp, dolar-TL paritesini belli bir rakamda sabitleyebilmek için rezervinizdeki yabancı paraları her sıkıştığınızda sirkülasyona sokabilir ve bunu sağlayabilirsiniz; ancak bu da rezervlerinizin erimesine yol açar ve eğer onları yerine koyabilme imkanınız yoksa ekonominiz sıkıntıya düşebilir. 

‘Dış güçler’, ‘yabancı eller’ ekonomik istikrarınıza güvendiği için yatırım amaçlı getirdiği veya borsanızda değerlendirdiği parasını, sizin düşük tuttuğunuz kurdan dolara çevirip başka ülkelere yöneltebilir. [Serbest piyasa kuralları uygulasaydınız, gerçek değerini bulmuş TL’yi dolara çevirirken zarar edeceği için kaçamayabilirdi yabancı yatırımcı.]

Normal bir dönemde böyle anormal uygulamalardan kaçınılır.

Fakat şimdi durum farklı. Dün, Ayasofya’da kıldığı cuma namazı sonrasında açıklamalar yapan Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın vurguladığı gibi, ‘korona salgını’ etkisinde bir dönemden geçiliyor.

Anormal bir dönemden.

İşte bu sebeplerden dolayı “Berat Albayrak’ın yanındayız” mesaj yağmurunu başlatanların telaş etmeleri için bir sebep görmüyorum.