Türkiye komünist hareketi, yüz yılı aşan tarihsel yürüyüşü boyunca yalnızca örgütsel şekillenmelerle değil; sınıf mücadelelerinin dalgalanmaları, reel sosyalizmin birikimi ve çözülüşü, Komintern mirası, siyasal modernitenin etkileri ve toplumsal dönüşümlerin belirleyiciliğiyle yol almıştır. Bu nedenle TKP’nin 5., 6. ve güncel olarak “7. Kongre” tartışmaları, dar örgütsel polemiklerden ibaret değil; tarihsel süreklilik, politik meşruiyet, örgütsel kültür, sınıf stratejisi ve gelecek iddiası bağlamında değerlendirilmesi gereken kapsamlı süreçlerdir.

5. ve 6. Kongre Kararlarının Tarihsel–Sosyolojik Nitelik ve İçeriği

TKP’nin 5. ve 6. Kongre kararları, dönemin ulusal ve uluslararası siyasal ortamı içinde şekillenen, komünist hareketin kolektif iradesiyle alınmış tarihsel kararlardır. Bu kararların yöneldiği temel hedefler;

reel sosyalizmin çözülüş momentinde devrimci hattı korumak,

solun dağınıklığını aşmak,

komünist hareketi yeniden toplumsal bir özne hâline getirmek,

TBKP üzerinden siyasal yasallığı kazanmak,

sınıf hareketinin ihtiyaçlarına uygun bir konumlanmayı gerçekleştirmekti.

Dolayısıyla 6. Kongre’nin kendini feshetme ve TBKP’nin kuruluşuna yönelme kararı, likidasyon olarak değil, dönemin özgün koşullarına verilen stratejik bir yanıt olarak değerlendirilmelidir. Bu kararları alan komünist kadroların tarihsel sorumluluk ve bağlamını yok saymak, hem politik hem sosyolojik açıdan indirgemeci bir yaklaşım olur.

“7. Kongre” İddiasının Eleştirisi;

Meşruiyet, Süreklilik ve Yoldaşlık Kültürü

Bugün TKP’nin “7. Kongresini topladıklarını” ilan eden yaklaşımlar, 5. ve 6. Kongrelerin tarihsel ve siyasal bütünlüğünü yok saydıkları ölçüde örgütsel meşruiyet sorunuyla karşı karşıyadır. Komünist hareketin örgüt teorisinde;

kongre sürekliliği,

kolektif iradenin bağlayıcılığı,

örgüt belleği ve gelenek,

yoldaşlık ölçüleri,

iç tartışmanın etik zemini
belirleyici niteliktedir. Bu sürekliliğin keyfi biçimde koparılması, yalnızca tarihsel prosedürü değil, yoldaşça tartışma kültürünü de aşındırır.

Elbette eleştiri gereklidir; ancak bu eleştiri, tarihin maddi gerçekliğini silerek değil, geçmiş kararların bağlamını anlayarak, dönemin zorunluluklarını kavrayarak ve yoldaşlık sorumluluğunu gözeterek yapılmalıdır.

Teorik–Programatik Boyut;

Reel Sosyalizm, Komintern ve Yenilenme İhtiyacı

Tartışmanın özü yalnızca örgütsel değildir; aynı zamanda ciddi bir teorik ve programatik boyut içerir. Komünist hareket bugün;

reel sosyalizmin deneyimleriyle ve çözülüşüyle eleştirel yüzleşmeye,

Komintern mirasını dogmatik değil yaratıcı biçimde yeniden yorumlamaya,

parti–toplum ilişkisini günümüz koşullarında yeniden kurmaya,

devrimci programını yeni tarihsel momentlere uyarlamaya ihtiyaç duymaktadır.

TKP’nin tarihsel sürekliliği ve toplumsal yeniden inşası, bu teorik zemindeki yenilenmeyle mümkün olabilir.

TBKP ve Sol Birlik Süreci; Yasallık, Kimlik ve Toplumsal Açılım

TBKP deneyimi, Türkiye’de komünist hareketin uzun bir yeraltı pratiğinden sonra kendi adıyla, kendi kimliğiyle, açık ve yasal siyasal mücadele sahasına çıkma girişimiydi. Bu süreç;

sol birlik arayışını,

komünistlerin toplumsal görünürlüğünü,

işçi sınıfıyla bağların yeniden kurulmasını,

uluslararası dayanışmanın yeni biçimlerini
içeriyordu. 
Bu nedenle 6. Kongre’nin TBKP yönelimi, tarihsel olarak stratejik bir hamledir ve “likidasyon” kategorisine indirgenmesi, geçmişin maddi gerçekliğini açıklamakta yetersizdir.

Mustafa Suphi Geleneği, Demokratik Sosyalizm ve Yeni Dönem

Türkiye komünist hareketinin kökleri, Mustafa Suphi ve yoldaşlarının anti-emperyalist, enternasyonalist ve devrimci çizgisinde bulunmaktadır. Bugün bu geleneğin çağdaş yorumu:

barış ve demokratik toplum inşası,

demokratik sosyalizmin güncel biçimleri,

kapitalist moderniteye karşı demokratik modernite perspektifi,

demokratik ulus yaklaşımı,

yoldaşlık ölçüleri ve devrimci yöntem
üzerinden yeniden ele alınmalıdır.

Bu tarihsel miras, ancak eleştirel ve öz-eleştirel bir yaklaşımla, yüzleşme ve yenilenme cesaretiyle geleceğe taşınabilir.

Geçmişe Sahip Çıkmak, Geleceği Kurmak

Bu sentez gösteriyor ki TKP’nin tarihsel kongreleri ve bugünkü tartışmalar, basit bir “meşruiyet çekişmesi” değil, komünist hareketin kendisiyle –tarihiyle, örgüt kültürüyle, teorik bagajıyla ve geleceğe dair iddiasıyla– yüzleşme sürecidir.

5. ve 6. Kongre kararları tarihsel bağlamları içinde anlaşılmalı,
7. Kongre iddiası yoldaşça bir eleştirellikle tartışılmalı,
örgütsel süreklilik ile teorik yenilenme birlikte düşünülmeli,

komünist hareketin hem geçmişine sahip çıkması hem de demokratik, özgürlükçü ve sosyalist bir toplumu yeniden kurma iradesini güncellemesi gerekmektedir.