Adı Ergenekon soruşturması ile özdeş hale gelen Zekeriya Öz'ün görev yerinin değiştirilmesi, Ergenekon ve türevi davaların "hukuk rayı" üzerine oturtulması arayışıdır. Bu arayış ve son gelişmeler hiçbir şekilde Ergenekon sürecini zaafa uğratmaz, tersine bu süreci kuvvetlendirir.

Bunları tekrar tekrar vurgulamakta fayda var.

Gelişmeleri anlamlandırmak bir miktar olanı analiz edebilmekle, bir miktar analiz sırasında takılan gözlüklerin niteliğiyle ilgilidir.

Kişilerin ve cesaretin rolü önemli olmakla birlikte, Ergenekon süreci bir kişinin, bir grubun, bir ekibin götürdüğü bir iş değildir.

Ergenekon, "yeni bir adli refleks"in ve "sıkı bir siyasi irade"nin 2008'den bu güne getirdiği bir temizlik sürecidir. Bu temizlik süreci hem asker-sivil dengelerini kökten değiştirme, hem siyasi iktidarın devlet içindeki hareket alanını ciddi biçimde genişletme işlevini yerine getirmektedir.

İş sanıldığından çok daha ciddidir, bu nedenle "Ergenekon süreci hukuk rayına oturmaz zaten hep hukuk dışıydı" diyenleri de, "Savcı gitti iş bitti" diyenleri de bir kalemde geçmek gerekir.

Yaşanan değişiklikleri (ya da değişimi) bu çerçevede anlamlandırmak gerekir

HSYK kararını açıklayan üç temel faktör var.

İlki Şener-Şık olayına ve kitap takibatına kamuoyunun ve sağdan sola basının verdiği tepkidir. Bu tepki temel olarak Ergenekon sürecine karşı tutum alan kesimden doğmamıştır. Tepki dalgası dünden farklı olarak mevcut kutuplaşmaları aşmış, iki kutup arasında "Ergenekon sürecinin önemi vurgulayan, ancak işleyiş ve özgürlükler alanının korunması konusunda demokratik hassasiyetin altını çizen ara bir tavır ve tutum"un güçlenmesi sonucu ortaya çıkmıştır.

Çıkmıştır zira, "niyet suçu" olarak tanımlanabilecek Şener-Şık olayı ve kitap takibatı meselesiyle, Ergenekon soruşturmasında bugüne kadar yaşananlar, hatta hukuki eksiklik ve usulsüzlük iddiaları arasında keskin bir çizgi bulunmaktadır.

İkinci faktör siyasi iktidarın bu gelişmeler karşısında farklı tavır almasıyla ilgilidir. Başbakan Yardımcısı Bülent Arınç'ın, Genel Başkan Yardımcısı Hayati Yazıcı'nın, "yargının kamuoyu tepkisine kulak kapayamayacağını" vurgulayan Başbakan'ın ve Cumhurbaşkanı'nın çıkışları, iki noktaya işaret etmektedir.

Bir: Hükümet bu tür gelişmelerin faturasının kendisine kesilmesinden huzursuzdur.

İki: Siyasi iktidar Ergenekon ve benzer süreçlerin hukuk rayı dışına çıkma eğilimlerinden ilkesel olarak rahatsızlık duymaktadır.

Bunlar sonucunda İçişleri Bakanlığı, soruşturmayı yürüten emniyet ekibinde değişikliğe gitmiş, Adalet Bakanlığı ise son kararda belli bir rol oynamıştır. Ve hükümet bu adımı seçimler öncesinde, muhtemelen çok arzu etmediği bir zamanda atmak zorunda kalmıştır. Bu da kararlılığın derinliğine işaret eden bir durumdur.

Üçüncü önemli faktör HSYK'nın ve daha çoğulcu yeni yapısı ve hükümetle ilişkisidir. Bu yapı hükümetle barışık, dahası birlikte çalışmaya açık bir yapıdır. Ve iki yapı arasındaki ilişki bugün, olması gereken bir "etkileşim ilişkisi" olarak seyretmektedir. Ve bu açıdan alınan karar HSYK kadar siyasi iktidarın iradesini açık biçimde içermektedir.

Bu üç faktör bir arada değerlendirildiğinde, yaşanan değişimin Ergenekon sürecinin hukuki anlamda tahkim edildiği ve tazelendiği ortaya çıkacaktır. Böyle bakıldığında hedef alındığı söylenen cemaat de rahatlayacaktır, Ergenekon'u önemseyen ama usul kaygıları taşıyanlar da...

Bu aşamadan sonra spekülatif yorumlara son vermek ve gelişmeleri izlemek en doğrusu olacaktır.

Ülke Zekeriya Öz'e birçok açıdan, yeni adli refleksin kurucularından birisi olduğu için teşekkür borçlu evet, ama, kişileri, kişilikleri, kitap içeriklerini aşarak tartışmak ve olanları bu çerçevede anlamlandırmanın zamanı geldi de geçiyor bile...