CHP, MHP ve HDP, özünde hukuk devletinin tesisi anlamına gelen koşullarını yerine getirmesi halinde ancak AKP ile koalisyon hükümeti kurabileceklerini açıkça ilan ettiler.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, tarafsız kalmasını gerektiren anayasal sınırlar içine çekilecek, yolsuzlukla suçlanan siyasiler Yüce Divan'da hesap verecekler, iktidar yargıdan elini çekecek. Bir mucize olmazsa eğer Erdoğan'ın ağırlığını üzerinde hissetmekten rahatsız olmayan bir AKP, bu şartları kabul etmeyecek. Kendilerini bağladıkları demokratik ilkeleri kabul görmediği halde AKP ile hükümet kuracak parti ya da partilerin, bir erken seçimde oylarını ve itibarlarını kaybetmeleri olasılığı bir hayli yüksek.

Olası bir koalisyon hükümetini bekleyen en kritik konu ise, bir dizi önlem alınmaması halinde ekonominin mevcut haliyle sürdürülebilir olmadığı.

İş dünyasında pek çok çıkar grubunu bünyesinde toplayan TÜSİAD heyeti, geçen hafta Ankara'ya çıkarma yaptı ve tüm parti liderleriyle görüşerek, kimi kötüleşen sinyallere dur denmesi için icracı bir koalisyon hükümetinin kurulması gerektiğine işaret etti.

Türkiye'nin uluslararası ticaretinde kayda değer açık anlamına gelen cari açığındaki kronik büyüme ve hanehalkı tasarruf oranlarının çok düşük seyreden eğiliminin tersine çevrilmesi gerekiyor.

Türkiye ekonomisindeki büyüme, şirketlerin bankalar aracılığıyla yabancı yatırımcı fonlarından düşük faizli borç alması ve hanehalkının, tasarruf yapmadan dışarıdan alınan borçları tüketmesi ile mümkün oluyor. Yani borçlanarak büyüyoruz ki bu büyüme oranı da geçen yılki yüzde 2,9 ile bir hayli düşük seyrediyor. Şirketler, borçlanırken bir yandan da yatırım yapsalar belki sorun olmayacak. Ama yatırım yapmadan borçlanmayı sürdürüyorlar. Ülkenin fakirleşmesi anlamına gelen yolsuzluk ise topyekün mücadele gerektiren başlıca sorun.

Amerikan ekonomisinin toparlanmasıyla birlikte faiz oranlarında artışa gidilmesi sonucu yurt dışından borçlanma artık pahalı hale gelecek. Hanehalkının ve şirketlerin daha fazla borçlu hale geleceği bir gidişatın Türkiye'de karar vericileri endişelendirmesi gerekiyor.

Üst düzey bir yabancı finansör geçenlerdeki bir sohbetimizde, “Yabancıların tasarruflarından oluşan birikimleri size aitmiş gibi tüketemezsiniz. Dünya artık, ‘tüketme sırası benim' diyecek. Dolayısıyla, Türkiye ekonomisi, daha az tüketip daha az borçlanmalı ve bu arada gayri safi yurt içi hasıla içindeki payı yalnızca yüzde 14 olan hanehalkı tasarruf oranının yükseltilmesi gerekiyor.”  dedi.

Türkiye'nin tüketime dayalı büyüme modeli daha fazla sürdürülebilir değil.

TÜSİAD Başkanı Cansen Başaran-Symes'ın geçenlerde vurguladığı üzere, Türkiye'nin, teknoloji ağırlıklı özgün, yenilikçi üretim yapması ve nitelikli iş gücü yaratması için eğitim reformuna ihtiyaç var -ki  böylece sanayide dönüşüm yapılabilsin.

Ancak şu aşamada, acilen vatandaşa, “tüketimi kısmalısınız” derken şirketlere de, “borçlanıyorsunuz madem yatırım yapın, “ diyecek bir koalisyon hükümetine ihtiyaç var. Ne var ki, çoğunluğu zaten tüketemeyen vatandaş, “önce siz bizim vergilerimizle finanse edilen ve fakirleşmemize yol açan devlet israfını önleyin” diyecek. İşte bu noktada, olası koalisyon hükümetinin, şeffaf devlet, bağımsız merkez bankası, kayıt dışı ekonomiyle mücadele, hukuk devletinin tesisi gibi vatandaşı rahatlatıcı önlemleri alması gerekecek.

Dışarıda ve içeride, birinci iktidar dönemindeki reformist günlerine dönmesi koşuluyla ancak AKP'nin,  CHP ile kuracağı bir koalisyondan yana tercih ağır basıyor.

Ama dedik ya, AKP'nin, Türkiye'yi uçurduğu o ilk istikrar yıllarına dönüş yapması mucize gibi.