80’li yıllar...(1981-91 arası) (Ortalama) 15+ yaş nüfus 30.335 bin kişi. Bunun 17.051 bini bir işte çalışmak için işgücü piyasasında (işgücüne katılım oranı %56,2).

Bugün (2021) 15+ nüfus 63.703 bin kişi ama bunun sadece 32.732 bini çalışmak istiyor (%51,4)
Yıllar geçmiş ama işgücüne katılım %56,2’den %51,4’e düşmüş. Oysa tam tersi olarak daha çok insan çalışmak ve üretime katkı sunmak durumunda olmalıydı.

Özal sonrası ülkemiz ilerleyeceğine geri gitmiş oldu.

Eğer sadece 80’li yıllarda olduğu gibi çalışmak isteyenler aynı oranda olsaydı bugün işgücü piyasası 35.801 bin kişi olacaktı. Aradaki fark olan 3 milyon 069 bin kişi ya çalışmak istemiyor veya iş bulma umudunu kaybetmiş oldu.

Bu sayılar neden önemli?

2021 yılında ortalama işsiz sayısı 3 milyon 927 bin olarak açıklandı. Ama eğer 80’li yıllarda olduğu gibi toplumda çalışma umudu olsaydı 3 milyon 69 bin kişi daha iş arayacaktı.

Bu durumda işsiz sayısı 3 milyon 927 bin yerine 6 milyon 996 bin çıkacaktı. Ve işsizlik oranı da %12,0 yerine %19,5 olarak açıklanacaktı.

Özal dönemi ile Erdoğan döneminin en önemli farkı burada yatıyor: Toplumun çalışma umudu yok edildi. (Burada karanlık 90’lı yılları da unutmamak lazım)

***

Bir de çalışan sayısına bakalım: 80’lerde millet çalışmak istemiş ama ne kadarı iş bulmuş?

15+ yaş nüfusun (30.335 bin kişi) yüzde 51,53’ü iş bulmuş (çalışan sayısı 15.633 bin kişi). Ve böylece işsizlik oranı da %8,32’de kalmış.

Özetle söyleyelim: 80’li yıllara göre bugün %19,5 olan işsizlik Özal döneminde %8,3’de tutulmuş.

İTHALATÇILIK MI?

1975-81 arası 7 yılda toplam 14 milyar 839 milyon dolar cari açık vermişiz. 1982-91 arası 10 yılda ise toplam cari açığımız 7 milyar 439 milyon dolar. Özal öncesi yıllık 2,1 milyar dolar cari açık, Özal döneminde yılda 744 milyon dolara geriliyor.

Bu gerilemede özellikle turizm ve yurtdışı müteahhitlik çok önemli rol oynuyor. Mesela 1975-81 döneminde dış ticaret açığı 22,9 milyar dolar ama hizmet geliri sadece 5,1 milyar dolarda kalıyor. Oysa 1982-91 arasında dış ticaret açığı 40,5 milyar dolarken, hizmet gelirimiz 45,6 milyar dolara yükseliyor.
Bu arada muz bile ithal ediyoruz denilerek ithalatçı damgası vurulan Özal döneminde; yıllık ithalat 1,35 kat artarken, yıllık ihracat 2,82 katlık artış gösteriyor.

Özal bir değişim liderliği göstererek; Türkiye›yi dünyaya açan lider oluyor.

Bugün Erdoğan ile Özal’ın arasındaki en büyük farklardan biri de bu noktadır. Dünya’ya açılan Türkiye yerine Erdoğan ile son yıllarda dışa kapanan bir Türkiye oluşmaya başlamıştır. Özellikle ‘dış güçler’ söylemi ile kendi tabanını zihnen dışa kapatmış bir parti ülke yönetimindedir.

***

Ya AK Parti dönemi? (2003-2021* Ocak-Kasım)

19 yılda toplam 585,4 milyar dolar cari açık (Yılda 30,8 milyar$)

Toplam 865,5 milyar dolar dış ticaret açığı (Yılda 45,6 milyar $)

Ve böylece yılda 31,5 milyar dolar yabancı sermaye bağımlılığı...

AK Parti dönemi yabancı sermaye ile ayakta duran, yabancıların yolladığı para ile iktidarı sürdüren bir yönetim olmuştur.

Ama söylem ‹bize saldıran dış güçler›!

VERGİ YÜKÜ

1991 yılında Merkezi yönetim ve mahalli idarelerin halkın sırtındaki toplam gelir yükü GSYH’nın yüzde 12,6’sına geldiği görülüyor. Buna sosyal güvenlik sistemini de eklediğinizde toplam kamu yükünün GSYH’nın %15,9’a çıktığını görüyoruz.

Bu kamu yükü 2016 yılında yüzde 42’lere çıkmış ama GSYH kağıt üzerinde revize edildiğinden şimdi yüzde 32,44’e düşmüş gözüküyor. Ama ödediğimiz paradaki artış reel olurken, GSYH sanal artırılmıştır.
1981-91 arasında vergi yükü GSYH’nın yüzde 10 seviyesinde gerçekleşirken, kamu yatırım oranı vergi gelirlerinin yüzde 25’ine dayanmaktadır.

Özal dönemi kamu yönetim özeti:

Az vergi-çok yatırım

Oysa AK Parti dönemi tam tersidir.

Vergi yükü artık (2016 öncesi GSYH üzerinden) yüzde 30 sınırına dayanırken, kamu yatırım oranı bir türlü çift haneye çıkamamıştır. Hatta son krizlerle beraber kamu yatırım oranı hızla gerilemiştir.

Erdoğan dönemi kamu yatırım özeti;

Çok vergi-az yatırım olarak özetlenir.

Gelelim tek olumlu farka: Enflasyon...

80’li yıllar yüksek enflasyonla geçerken, AK Parti dönemi düşük enflasyonla geçmiştir. Bu fark ise yabancı sermaye sayesinde başarılmış bir sanal zenginlikten başka bir şey değildir.

YENİ UFUKLAR...

Önceki gün 6 parti lideri bir araya geldi. Yeni dönemin yönetimi hakkında topluma bir ışık vermek durumundalar.

Karanlık 90’lı yıllara mı geri döneceğiz; yoksa sadece yanlışları düzelterek mi yola devam edeceğiz?

Bugün söylemlere ve partilerin eylem planlarına baktığımızda genel noktanın son yıllarda yapılan yanlışlardan dönüşten başka bir şey içermediğini görebiliyoruz.

Oysa Türkiye’ye yeni bir ufuk gerekiyor.

Bu ülke hızla yaşlanıyor. Yaş ortalamamız artık 33,1’e geldi. Yaşlı nüfus oranımız yüzde 10’u bulmak üzere. Son 2 yıldır 0-14 yaş grubu artmadığı gibi azalmaya bile başlamıştır.

Vaktimiz yok.

Ülkemize yeni ufuklar yeni kalkınma planları gerekiyor.

Prof. Dr. Asaf Savaş Akat bu konuda şu söylemi belirtiyor: “Artık cari açıksız-düşük enflasyonlu ve yüksek istihdamlı bir kalkınma planı yazılmak zorunda”.

Net olarak ifade edeyim: Önümüzdeki 10-20 yılı çift hane civarlarında ve büyük değişim içeren bir kalkınma hamlesi ile geçirmek zorundayız. Aksi halde YAŞLI-FAKİR bir ülke olarak kalacağız.

***

Bugün ülkenin bir kalkınma hamlesini bırakın, bir gerileme içinde olduğunu....Hatta YAPISAL ÇÖKÜŞ yaşadığını uzmanlar net olarak görüyor. Mevcut yönetim anlayışı devam ettiğinde ilerleyen yıllarda bugün yaşadığımız ekonomik buhranı bile aratacak karanlık günlerin geleceğini de biliyoruz.

Bunu şu şekilde özetliyorum: Ülkemiz son 2 yıldır Arjantin olmuştur; bu anlayışı değiştirmezsek sonraki aşamamız Venezuela olacaktır.

Acaba ülke yönetimine aday hangi parti ülkemizi bu yanlıştan kurtarmanın dışında asıl hedef olarak yeni bir Türkiye ufku çizmektedir?

Çalışan sayısını 45-50 milyona çıkartacak;

Kişi başına geliri dengeli bölerek 30-35 bin dolara artıracak;

Çalışmayı ve kazanmayı sağlayacak bir model kim oluşturacaktır?

80’lerdeki yeni açılım ufkuna kim aday olacaktır?