Bildiğiniz gibi Türk Lirası olması gerekenin üzerinde değer kaybetti. Tabii bu aşırı değer kaybı özellikle bankaların dış borçlarının Türk Lirası karşılıklarını artırdı.

Bu arada bankaların borç verdiği şirketlerin ve tüketicilerin borçları da aynı hızla çoğaldı. İşteyaşanan yüksek oranlı devalüasyon nedeniyle hem bankalar hem şirketler hem de tüketiciler borçlarını ödemekte zorlanmaya başladılar.

Niye zorlanmaya başladılar? Çünkü yıl başından beri yaşanan yüzde 32 oranındaki devalüasyonu karşılayabilmek için Türk parası üzerinden yüzde 32 oranında kazanç sağlamak aynı dönemde mümkün değil. Dolayısıyla Tüketici Güven Endeksi Eylül ayında 2008 krizi düzeyine geriledi. Ve Tüketici Güven Endeksi yüzde 6,1 oranında azalarak 58.5 düzeyine indi. Genel ekonomik durum beklentisi yine Eylül ayında yüzde 7,2, tasarruf etme ihtimali yüzde 18,3 oranında azaldı.

Bu arada sektörel güven endeksleri de Eylül ayında geriledi. Yani sadece tüketici güveni değil, Eylül ayında girişimcilerin ekonomiye güvenleri de geriledi. Hemen belirtelim sektörel güven endeksi 10’dan fazla çalışana sahip özel sektör girişimcilerine sorularak hazırlanıyor. Dolayısıyla girişimcilerin beklentilerini yansıtıyor. İşte girişimlerin beklentilerine göre; perakende ticaret sektöründe güven endeksi yüzde 4,6, İnşaat Sektörü Güven Endeksi yüzde 2,1 ve hizmet sektörü endeksinin yüzde 2,3 oranında azaldığını belirtelim.

Gelelim bu kısa açıklamayı niye yaptığımıza…

Yaptık, çünkü Türkiye’de bankaların, yabancı bankalara borçları, 14 Eylül 2015 itibariyle yıl başından bugüne 241,9 milyar liradan 322,8 milyar liraya yükseldi. Böylece 9,5 ayda bankaların yurtdışı bankalara borcu döviz bazında 174 milyar dolar olarak kaldığı hâlde, Türk Lirası olarak, bu borçlar yüzde 33,4 oranında çoğaldı.

Bir de yerli bankaların yurtdışı bankalara borçlarının yüzde 55’inin kısa vadeli borç olduğunu hatırlatalım.

“Peki, bütün bunların sorumlusu kim” sorusu akla gelebilir. Hemen cevaplayalım, tabii ki AKP’nin ekonomi yönetimi oluyor. AKP’nin para politikasında yaptığı hatalar tüketici ve girişimi güvenini düşürdü.

Bu arada bankaların şirketlere baskısı, yenilenmeyen krediler ve vadesi gelmeyen kredilerin ödenmesinin istenmesi girişimcileri bunalttı. Anlayacağınız hızla artan borçlar nedeniyle ekonomi durgunluğa girdi. İşte ekonomide yeni durum bu.

[email protected]